|
Чикаго хотноо 2008 оны 4 дүгээр сарын 26-ны
бямба гаригт болсон бизнес эрхлэгч монголчуудын
уулзалтын төгсгөлд Монголын Гадаадын Хөрөнгө
Оруулалт, Гадаад Худалдааны Агентлагийн орлогч
дарга Г.Дугаржав болон Америк дахь Монголчуудын
Худалдааны Танхимын тэргүүн Э.Жагдагдорж нар
хоёр байгууллагын хамтран ажиллах санамж бичигт
гарын үсэг зурлаа. Санамж бичигт Монгол,
Америкийн худалдаа, эдийн засаг, хөрөнгө
оруулалтын хамтын ажиллагааг хөхүүлэн дэмжих
зорилгоор хоёр байгууллага хамтын ажиллагаагаа
бэхжүүлж, найрсаг харилцааг өргөжүүлэх, тэгш,
харилцан уялдаатай хамтран ажиллах тухай заажээ.
Хамтын ажиллагааны санамж бичиг үзэглэсний
дараа уулзалтад хүрэлцэн ирсэн Америкт бизнес
эрхлэгч монголчуудын асуултад ГХОГХА-н орлогч
дарга Г.Дугаржав, АМХТ-ын тэргүүн Э.Жагдагдорж,
Бридж группын Ерөнхийлөгч Л.Даваажаргал нар
хариуллаа.
Асуулт: Энд сонин хэвлэл харахаар Монголыг муулсан,
Мянганы сангийн гэрээг цуцалж санхүүгийн тусламж
үзүүлэхгүй байхыг уриалсан мэдээ их гардаг
боллоо. Энэ тусламжийн гэрээ хүчинтэй хэвээрээ
биз дээ? Монголын төр, засгийн газраас ямар байр
суурьтай байна вэ, жаахан тодруулж ярьж өгөхгүй
юу?
Хариулт: (Г.Дугаржав) Монгол Улсын Ерөнхийлөгч
Н.Энхбаяр хэрэгтэй цагт хэрэгтэй шийдэл гаргаж
Иракт энхийг сахиулах хүчинд манай цэргүүд
нэгдсэн. Ингээд Монгол Улс Мянганы сорилын
сантай гэрээ байгуулж тусламж авахаар болсон.
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч АНУ-д айлчилж энэхүү
гэрээг байгуулсан. Гэрээ журам ёсоороо хэрэгжиж
төмөр замаас эхлээд олон салбарт үр өгөөжөө өгнө.
Сүүлийн үед манайханыг шүүмжилсэн зүйлс
нэлээд гарч байна. Тэгж шүүмжилдэг, худлаа
мэдээлэл тараадаг зохион байгуулалттай ажиллагаа
бий юм шиг байна лээ. Тэр талаар анхаарч ажиллаж
байгаа. Хойд Америк Монголын бизнесийн консулын
(ХАМБК) Стив Саундрс нилээд шүүмжтэй ханддаг. Би
сая уулзсан, бид ярилцаж, харилцан ойлголцож
байгаа.
(Л.Даваажаргал) Яахав, манайхныг авилга их
өндөртэй гэж байгаа юм билээ. Америкууд өөрсдөө
энэ тал дээр нэлээд анхаарч ажилладаг байх.
Амьдрал дээр бол Монголд тийм зүйл байгаа.
Гэхдээ тэр аймаар өндөр төвшинд хүрчихсэн,
галзуурчихсан биш л дээ. Африкийн орнуудтай,
Өмнөд Америкийн зарим улстай, хуучин ЗХУ-н
бүрэлдхүүнд байсан “стан” улсуудтай зэрэгцүүлэх
юм байхгүй шүү дээ. Багаахан хэмжээнд бол бий,
засаж залруулах гээд нилээн хүч тавьж ажиллаж
байна, манайхан.
(Э.Жагдагдорж)
Хоёр Улс нэгэнт гэрээ
байгуулсан юм хойно эргэж буцахгүй биз ээ.
Бизнесийн ёс зүй гэж байна, олон улсын нэр хүнд
гэж байна. Өнөөдөр за гээд маргааш үгүй болно
гэж юу байхав. Энэ талаар шүүмж нэлээд байгаа.
ХАМБК бол хүчтэй байгууллага, гишүүд нь
Монголыг сонирхсон дандаа том компаниуд,
ихэвчлэн уул уурхайн чиглэлээр үйл ажиллагаа
явуулдаг аварга загаснууд бий. Тэд манай шинээр
өөрчлөгдөж шинэчлэгдэж буй хууль дүрэм, уул
уурхайн чиглэлийн бодлогод шүүмжтэй хандах нь
аргагүй. Стивийг ч мэдээж тэд удирдаж чиглүүлж
өөрсдийн эрх ашгийг тулгаж байгаа. Стив ажлаа л
хийж буй хүн. Авилгалыг хэлж ярих нь зөв, энэ
нэг их аюултай гэж санахгүй байна. Нэгэнт тэд
Монголд сонирхол хандуулж буй хойно бие биеэ
хүндэтгээд учраа ололцоод бизнес хийж болно.
Харин огт өөр сонирхолтой бүлэг хүмүүс байх
шиг байгаа юм. Сүүлийн үед АНУ-ын төвийн
хэвлэлүүдээр Монголыг шүүмжилсэн, хамгийн гол нь
АНУ-ын татварын мөнгийг буруу хэрэглэх гэж байна
хэмээн дүгнэсэн бүлэглэлүүд бий болоод байгаа.
Вашингтон Таймс сонин дээр нэлээд нийтлэл гарсан.
Мөн сая Файнэншил Таймс сонин дээр бүтэн нүүр
дүүрэн төлбөртэй сөрөг реклам гарлаа. Энэ бүгдэд
Америкийн төр, засгийн байгууллагууд анхаарал
хандуулдаг юм билээ. Конгресс хүртэл манай
элчингийнхэнийг дуудаж ярилцсан гэсэн.
Энэ бүлэг хүмүүст бид анхаарлаа хандуулах
хэрэгтэй байгаа юм. Танхим энэ талаар тодорхой
ажил хийж байгаа. Би түрүүнд хэлсэн Хэритэж
сантай ажиллаж байгаа гээд. Үүнээс гадна энд
бизнес эрхэлж, ажиллаж байгаа хүмүүс
америкчуудтай адилхан татвар төлдөг. Бид ч гэсэн
төлсөн татварынхаа зарцуулалтад анхаарал тавьдаг
байх хэрэгтэй. Бид өөрсдөө идэвхтэй байж энэ
байгууллагуудад болон засаг захиргааныхаа
нэгжүүдэд захиа, факс илгээж Монголын талаар зөв
ойлголт өгдөг байх хэрэгтэй байна. Сонгуулийн
тойргийнхоо конгрессийн гишүүнд захиа бичиж
болно шүү дээ. Танхим болон өөрийн жижиг
бизнесийн өмнөөс ийм аргаар бид үзэж байгаа. Тэд
шуурхай дор нь хариу өгдөг юм билээ. Элчин
Сайдын Яамныхан зохих шугамаараа ажиллаж байгаа.
Үүн дээр нэмээд бас иргэний, бизнесийн, төрийн
бус байгууллагын шугамаар Та бүхнийг нэгдээсэй
гэж хэлэх байна.
Асуулт: Таны танилцуулга дээр байгаа статистик
өсөлтүүд хэр бодитой вэ? Хугацааг харахаар 2005
он гэж байх юм. Энэ хуучирсан тоон үзүүлэлт биш
үү? Яг өнөөдөр байдал тоогоор илэрхийлэхэд ямар
байна вэ?
Хариулт: (Г.Дугаржав) Эдийн засгийн өсөлтүүд бол
байгаа, танилцуулгын мэдээлэл үнэн байлгүй яахав.
Ашиг хуваарилах гэрээний дагуу улсын төсөвт
мөнгө орж ирж байна. Уул уурхайн чиглэлийн
цөөнгүй компани Хонг Хонгийн хөрөнгийн бирж дээр
гарч байгаа. Эдийн засгийн болон бизнесийн
байдал сайжирч, олон улсын хэмжээнд өсөж
байгаагаас ийм үр дүн гарна. Хэрэв муу байвал
гадаадын хөрөнгийн биржээс мөнгө босгож чадахгүй.
Хугацаа оны хувьд андуурсан байж болно,
ажилтнууддаа хандаж анхааруулъя.
(Э.Мөнхчимэг - ГХОГХА-н мэргэжилтэн) Манай
улсын тухай Дэлхийн Банк, олон улсын
байгууллагуудын хамгийн сүүлд гарсан мэдээг
тусгасан нь энэ юм. Дотоодын байгууллагуудын
мэдээнээс энэ нь гадныханд илүүтэй хүрдэг. Иймд
энэ статистикийг Ди Си-д танилцуулах нь зүйтэй
гэж үзсэн.
Асуулт: Монголд хэрэгтэй байгаа эм, эмнэлгийн
тоног төхөөрөмж гээд олон зүйл олон хүн өнөөдөр
ярилаа. Хэрэгцээг нь бид мэдэхгүй байгаа
болохоос тусалж чадах, мэдээлэл өгөх, хамтраад
бизнес хийх зүйл их байна. Яг тухайн үед Монголд
юу хэрэгтэй байгаа, ямар бизнес боломжтой байгаа
талаар мэдээлэл бид яаж олж авах вэ, энэ талаар
ажилладаг байгууллага, хүн, ямар нэг бүтэц
зохион байгуулалт, систем байна уу? Холбоо
хэлхээ хэрхэн тогтоож болох вэ? Ер нь Монголын
зах зээл хаанаас бараагаа илүүтэй импортолж
байна вэ?
Хариулт: (Л.Даваажаргал) Монголын Худалдаа Аж
Үйлдвэрийн Танхимын дэргэдэх импортлогчдын
зөвлөлийн даргаар би ажилладаг. Энэ асуулт надад
илүүтэй хамааралтай юм байна. Манай уламжлалт
импорт бол Хятад байлгүй яахав. Чанаргүйгээс
эхлээд бүр их өндөр чанартай бүтээгдэхүүнийг
бүгдийг нь Хятадаас оруулж ирж байгаа. Гэхдээ
сүүлийн үед хүмүүсийн худалдан авах чанар
сайжраад Солонгос, Германаас импорт нэмэгдэж
байсан бол одоо бүр Америкаас ч бараа
бүтээгдэхүүн импортолж байна.
Яг одоо юу хэрэгтэй байна гэдэг мэдээлэл бол
ёстой овсгоо шаардсан, түргэн мэдэж түргэн
шийдвэр гаргадаг эд. Интернэт хөгжсөн өнөө үед
и-мэйл шидэхэд тэр дороо л хүрнэ. Жишээ нь,
надад и-мэйл бич л дээ. Гэхдээ нэг зүйлийг
анхаараарай, би чинь Монголдоо томоохон
бизнесмэнд орно. Тэр бүр и-мэйлд хариу өгөх зав
боломж гарахгүй. Үүнд битгий бууж өг, бичээд бай,
10 и-мэйлийн нэгэнд би хариу өгч л таараа.
Бизнесийн шантаршгүй чанар гэж байдаг даа, үзээд
оролдоод л бай, нэг нь бүтэж л таараа.
За дээр нь нэмж хэлэхэд хаагуур мэдээлэл
солилцох вэ гэвэл өнөөдөр энэ хажууд сууж байгаа
хоёр нөхөр гол судсыг нь олоод атгачихлаа. Энд
хамтарч ажиллах гэрээ байгуулчихлаа. Та нар
эндээ Жагдагт хандаад ФИФТА маань бидэнд
дамжуулаад гэх маягаар ажиллаж болох нь байна.
(Э.Жагдагдорж) ГХОГХА манай танхимын хооронд
хамтран ажиллах санамж бичигт сая гарын үсэг
зурлаа. Үүний хүрээнд бид гол нь мэдээлэл
найдвартай, шуурхай солилцож байх үндсийг тавиж
байгаа юм. Гэр бүл, найз нөхдийн хүрээнд
мэдээлэл солилцож бизнес санаа төрж байх бус
бизнесүүдийг дэмжих зорилготой хоёр байгууллагын
хооронд албан ёсоор гэрээгээр зохицуулагдаж
мэдээлэл солилцоно. Манай танхимын гол зорилгын
нэг нь бизнесүүдийг холбосон гүүр болох тэднийг
дэмжих явдал. Энэ үүднээс авч хэрэгжүүлж байгаа
үйл ажиллагаа юм. Баримт бичгийг бид нийтэд
нээлттэйгээр өөрийн вэб дээрээ нийтэлнэ. Та бүгд
уншиж тодорхой танилцаарай. Энэ бол хоёр
байгууллагын асуудал бус энд цугласан бүх хүний,
АНУ-д бизнес эрхэлж байгаа болон бизнес хийх
бодолтой бүгдийн ажил, өмч юм.
Энэ гэрээнээс гадна Монголын худалдаа аж
үйлдвэрийн танхимтай бид харилцаж байгаа. Хамран
ажиллая гээд маркетингийн албаны дарга
Т.Золбоотоос санал ирж бид холбоотой ажиллаж
байгаа. Вашингтон Ди Си дэх Монголын Элчин
Сайдын Яамтай холбоо хэлхээ сайтай ажиллаж
байгаа. Эндээ Америкт хүртэл ХАМБК, Америкийн
Монгол Судлалын Төв, мужийн болон орон нутгийн
засаг захиргааны жижиг бизнесийг дэмжих
төвүүдтэй бид харилцаж хамтран ажиллах санамж
бичиг үзэглэсэн байгаа. Зарим нэг хамтарсан
төсөл ч эхлэхээр болж байна.
Асуулт: Бид Монголынхоо тухай мэдээллийн сонин
хэвлэл, Интернэтээр тогтмол шуурхай авч байдаг.
Гэхдээ төрийн байгууллагын хариуцлагатай албаны
хүний амнаас үг дуулах их өөр. Монголд
цалингаараа байр авахад асар хүнд гэтэл байр
орон сууцны үнэ асар өсөөд байна энэ талаар
тодорхой зйл хэлж өгнө үү! Цаашдын хандлага юмар
байна?
Хариулт: (Г.Дугаржав) Байрны үнэ өсөж байгаа,
зээлээр байр худалддаг болсон, төрөөс авч буй
арга хэмжээ 40000 орон сууцны төсөл, гадаадаас
олон хүн мөнгө шилжүүлж байр худалдаж авах
болсон гээд олон зүйлтэй энэ нь холбоотой. Мөн
гадаадынхан байр их авч байна. Хүмүүсийн амьдрал
ерөнхийдөө сайжраад байртай нь түүнийгээ
сайжруулах гээд гэр хорооллынхон байр авах гээд
эрэлт ихэссэн. Ер нь цаашид байрны үнэ нэмэгдэх
байх. Олон улсын зах зээлийн үнэд дөхөж очих
ёстой. Манайд энэ нь одоо харьцангуй доогуур
байгаа л даа. Азийн дундаж үнэ болох 2000 ам
доллар нэг метр квадратад гэдэгт очих ёстой байх.
(Л.Даваажаргал) Байрны үнийг яаж тогтоодог юм
бэ гэсэн асуудал гол нь байгаа юм. Өнөөдөр ямар
ч бизнес эрхэллээ гэхэд хэдэн жилийн дотор
оруулсан хөрөнгө оруулалтаа нөхөн вэ гэдэг
асуудал байдаг. Би хөрөнгө оруулалтаа 3,5 – 5
жилийн дотор нөхөхгүй бол тэр бизнесийг хийхгүй.
Гэтэл би барилгын бизнес хийдэг, тэгээд оруулсан
хөрөнгө оруулалтаа хэдийд эргэж ирэхийг тооцож
чаддаггүй. 50, 60, 70 жил ч зарцуулж магадгүй.
Зүгээр л зараад байдаг, аваад л байдаг. Дээр нь
орон сууц ашиглалт гэж байна. Энэ ашиглалтын
зардлыг олон жилд хуваагаад тавьчихдаг. Ингээд
үнэ өсөөд байдаг.
(Г.Дугаржав)
Та нарын явуулсан мөнгөөр байр
аваад байгаа байхгүй юу. Солонгосоос жилд жаран
сая ам доллар очиж байна. 28000 монгол байгаа.
Ер нь олон эх үүсвэрээр байр худалдаж авч чаддаг
болжээ. Бизнесүүд хөгжөөд ажилчиддаа байр
худалдаж авч өгдөг болсон байна.
Монголын оёдолчдын холбооны Ерөнхийлөгч
М.Жаргалмаа “Монголын зах зээлд гадаадын хөрөнгө
оруулалттай 480 гаруй оёдлын үйлдвэрүүд байсан.
Гадаад зах зээлийн тодорхой шалтгааны улмаас тэд
үйл ажиллагаагаа зогсоогоод Монголоос гарчихсан.
Гарахдаа бүх тоног төхөөрөмж эд хөрөнгөө
буцаагаад аваад явчихдаг юм байна. Ингээд 4000
гаруй эмэгтэйчүүд ажлын байргүй боллоо. Одоо
дотоодын тун цөөхөн 3-4 үйлдвэр үйл ажиллагаа
явуулж байна. Сая Вашингтон Ди Си-д болон бусад
газраар Америкуудтай уулзаад энэ талаар ярилцаж
байхад эндхийн үйлдвэрүүд мөн зогссон бөгөөд
техник технологи, тоног төхөөрөмжүүдээ буяны
байгууллагын шугамаар Монголд үнэгүй өгч болох
юм байна. Хамгийн гол нь бид зөөвөр тээврийн
асуудлаа шийдэх хэрэгтэй болж байгаа. Энд байгаа
монголчууд машин нутаг руугаа зөөдгийн ижлээр
оёдлын тоног төхөөрөмж зөөгөөч ээ. Мөн энд
байгаа хүмүүсээс тав эсвэл арван доллар
хандиваар цуглуулаад ийм төхөөрөмжүүд явуулаач
ээ. Монголын олон эмэгтэйчүүдэд тус болно шүү
дээ” хэмээн ярьж америкт амьдарч байгаа
монголчууд эх орондоо, дотоодын үйлдвэрлэгчдийг,
эмэгтэйчүүдийг дэмжиж туслахыг уриаллаа.
Асуулт: АНУ-д бизнес эрхэлж байгаа монголчууд
эргээд эх нутагтаа анхаарал тавих, тэнд
бизнестэй болох, хоёр улсыг холбосон үйл
ажиллагаа явуулах чадвартай болжээ. Нэг талаас
бид монголчууд, Монгол Улсын иргэд, иймд
дотоодын хөрөнгө оруулагчид шиг ажиллаж байгаа,
гэхдээ эндээс алсаас хөрөнгө оруулагчийн
хэмжээнд. Нөгөө талаас энэ бизнесүүд АНУ-д
бүртгэлтэй, АНУ-ын хуульд дүрмээр үйл ажиллагаа
явуулдаг, АНУ-д татвар төлдөг, АНУ-ын иргэд,
хуулийн дагуу ажиллах эрхтэй гадаадынхныг
цалинжуулдаг Америкийн компаниуд юм. Эдний
Монголд оруулж буй хөрөнгө оруулалт гадаадын гэж
үзэж болно гэсэн үг. Ингээд бид хөрөнгө
оруулалтаа гадаадын компаниуд шиг ямар давуу
талууд эдэлж болох вэ? Ер нь энэ хосолмол шинж
чанарын давуу талуудыг улс, төр, засаг
захиргааны ажиллагаатай уялдуулж тусгай бодлого
бий болгож болох тал бий юу?
Хариулт: (Г.Дугаржав) Гадаадад бизнес хийж байгаа ч
бай монгол хүний бизнесийг монгол л гэж үзэх
байх. Яг гадаадад бүртгүүлсэн аж ахуйн нэгж,
гадаад хүнтэй хамтарсан гэдэг утгаар арай өөр
байж болох юм. Гэхдээ энд Монголын хувьд ямар ч
ялгаа байхгүй шүү дээ. Манай гадаадын хөрөнгө
оруулалтын хууль өөрчлөгдсөн. Одоо төр, засгаас
гадаад дотоодын хөрөнгө оруулагчдыг
ялгаварлахгүй ижилхэн үзэх бодлого барьж байгаа.
Нөгөө эхний хэдэн жил татварын хөнгөлөлт үзүүлэх
гэх мэт хөнгөлөлтүүд шинэ хуулиар алга болсон.
(Э.Жагдагдорж) Энд уул нь ийм авч дэмжиж
болохоор хосолмол чанар бол байгаа юм. АНУ-д
бүртгэлтэй, америкийн бизнес гэж үздэг үүднээс
монгол руу чиглэсэн бидний хөрөнгө оруулалт,
бизнесийг Монголд байгаа АНУ-ын элчин сайдын яам
дэмжиж болно гэсэн. Энэ талаар манай танхимынхан
худалдааны яамны мэргэжилтэнтэй өчигдөр уулзаж
ярилцсан.
Үүнээс гадна монголчууд өөрсдөө энд байгаа
нутаг нэгтнүүдээ түшиж тулж болно. Энд таваас
арван жил амьдарсан улс америк хүний хийдгийг
хийж, авдгийг нь авч америк сэтгэлгээтэй болсон.
Америк бизнесийн нүдээр хардаг шүүлтүүрүүд давж
америк маягийн баталгаа гээчийг бий болгож
чадсан улс. Нэг жишээ хэлэхэд, Даваа, Та бол
Монголд том бизнесмэн, бодвол Монголын банкууд
танд зээл чөлөөтэй өгдөг байх. Гэхдээ та эндхийн
захын банкаар ороход яг одоо 500 долларын ч
зээлийн карт өгөхгүй. Харин энэ танхимд суугаа
хүмүүсийн талаас илүүтэй нь түрүүвчиндээ яг одоо
10000, 20000 долларын зээлийн карт ядаж нэгийг
авч яваа гэдэг бол үнэн.
Зээлийн картаас гадна манай эх оронд байхгүй
аятай нөхцлөөр зээл авах боломж их бий. Ийм
болоход цаг хугацаа ордог амаргүй ажил. Үүнийг
зөв зохицуулаад харилцан ашигтай бизнес бий
болгох хэрэгтэй байна.
Асуулт: За монгол хүний зан чанар, монгол ёс зүйг
эрхэмлээд энэ хурлыг сайхан өндөрлүүлэх үүднээс
өнгөтэй, өөдрөг зүйл юу ярьж болохоор байна вэ?
Сонин хэвлэлээс сөрөг мэдээлэл илүүтэй авах юм.
Алс хол байгаа биднийхээ урмыг өргөсөн, хийморь
сэргээсэн, бидний сэтгэлийн баясгачихмаар сайхан
мэдээ хэлж уулзалтаа төгсгөнө үү?
Хариулт: (Г.Дугаржав)
Нээрээ сайхан бэлэг
дэмбэрэлтэй асуулт байна. Өөдрөг зүйл ярьж
өндөрлөх нь зүйтэй л дээ. Одоо Монголд
парламентийн сонгууль болох гэж байна. Ард түмэн
сонголтоо хийнэ, аль нэг улс төрийн намд саналаа
өгнө. Магадгүй, Элбэгдорж даргын хэлдгээр “Хаан
сонголт” дахиад хийж ч болох юм. Ингээд шинэ
засгийн газар гарна. Манай эдийн засаг бүхэлдээ
сайжирч байгаа. Сүүлийн дөрвөн жилд би гадаадад
ажилласан. Тэгээд буцаж ирээд харахад
Улаанбаатар их хөгжиж байна, бүтээн байгуулалт
ид өрнөж байна. Барилга их амархан баригдаж
байна, нөгөө 45 давхар чинь сонин биш болсон
байна ш дээ. Замын асуудал шийдэгдэж байна.
Мянганы замын хүрээнд хөндлөн, босоо тэнхлэгүүд
тавигдаж байна. Дөрвөн босоо трасс эхэлж байгаа.
Оюу толгой, Таван толгойн төслүүдийг амжилттай
хэрэгжүүлбэл бид дороо босоод ирнэ ээ, цалин
нэмэгдэнэ. Ер нь цалин нэмэгдээд байгаа, 400 –
500 мянга руу явж байна, хувийн үндэсний
томоохон компаниуд сарын сая төгрөг буюу 1000 ам
долларын цалин өгчихөж байгаа.
(Л.Даваажаргал) Хувийн хэвшлийнхнийг төлөөлж
хэлэхэд биднийг сайхан ирээдүй хүлээж байна. Оюу
толгой, Таван толгой болон бусад стратегийн
ордууд ашиглалтад ороход улс баяжина, төр
баяжина, дагаад иргэн баяжина. Ингээд
бизнесийнхнээс татдаг татвар нь багасна, элдэв
хөнгөлөлт үзүүлнэ. Одоо бол үйлдвэрлэл гэж
явдаггүй эд Монголд байгаа. Удахгүй ажилладаг
болно оо. Их ойрхон болсон байна. Хонгилын
үзүүрт гэрэл харагдана гэдэг дээ. Одоо тэр чинь
бүр ойртоод нүүрэн дээр ирчихээд байна. Ийм л
гэрэл гэгээ одоо бий болоод байна.
Америкийн Монголчуудын худалдааны танхимын
ажлын хэсэг
|
